มองต่างมุม ‘อ.สมชัย-เนชั่น’ กับข้อคิดจาก ‘บีบีซี’ เมื่อต้องสัมภาษณ์คนพูดเท็จ

คอลัมน์ กระแสสื่อ
โดย : “วันเสาร์ แสงมณี”

กรณีความขัดแย้งระหว่าง ผู้ให้ข่าว-คนในข่าว กล่าวคือ “อาจารย์สมชัย ศรีสุทธิยากร” กับสำนักข่าว “เนชั่น” ถ้าพูดกันตรงๆ เลย ต่างฝ่ายต่างกำลัง “กริ้ว” ความโกรธบังตา

รูปแบบการพูดแรงๆ (หรือแซะ-กรีด) จึงออกมาอย่างที่เห็น จน คุณสฤณี อาชวานันทกุล นักวิจัย-นักวิชาการชื่อดัง ทนไม่ไหวออกมาโพสต์จวกฝั่งสื่อแนวๆ ว่า “เนชั่นออกแถลงการณ์เรื่อง อ.สมชัยได้ #ทุเรศ มาก”

ในฝั่งเนชั่น, กรณีนี้มองว่า ไปเหมาว่าหมายถึงนักข่าวทุกคนในเนชั่นไม่ได้ เพราะนักข่าวทุกคนไม่ได้ร่วมกันเขียน

ดูจากสำบัดสำนวนผมว่า “ระดับบก.” แบบฝีปากจัดๆ น่าจะเป็นผู้เขียน

อย่างไรก็ตาม ควรต้องยอมรับด้วยว่า ตอนที่ อ.สมชัย เสียใจหรือน้อยใจเนชั่นนั้นก็ “กรีดเนชั่นอย่างแรง” เหมือนกัน คงมองว่าเปิดพื้นที่ให้คนเยี่ยงนั้น (คู่กรณี) ได้อย่างไร เพราะตัวไลฟ์ตัวคลิปก็เห็นๆ อยู่ว่าตนโดนผลักโดนคุกคามก่อน

แต่ในมุมสื่อ.. เนชั่นเองก็มีสิทธิมองว่า ถ้าอยากได้ข่าวคงต้องปล่อยให้คนเยี่ยงนั้นพูดพล่ามไปก่อน เพื่อให้ได้ข่าว ถ้าไปขัด มันก็ป่วน ข่าวก็ไม่ได้ ส่วนถ้าคนเยี่ยงนั้น “โกหกดื้อๆ” เดี๋ยวสังคมและกระบวนการยุติธรรม ย่อมจัดการได้เอง (ผมมองว่าเนชั่นคิดอย่างนี้นะ ถ้าผิดขออภัย)

ผมขอสรุปเบื้องต้นแค่นี้แล้วกันนะครับ พอจะเข้าใจทุกฝ่าย และคิดว่าเดี๋ยวสองฝั่งก็เคลียร์ใจกันได้ลงตัว

สถานการณ์บ้านเรามี “งานใหญ่” ที่ต้องการความรู้ความสามารถของทั้ง อ.สมชัย และเนชั่น อยู่อีกเยอะ

ใกล้ๆ นี้เลยก็ไคลแม็กซ์เรื่อง กกต. กับโกงสว. ว่าจะส่งฟ้องไปที่ศาลไหม ทั้งที่หลักฐานพิรุธอื้อซ่า

ทิ้งท้ายโพสต์นี้ ผมลองไปดูมาตรฐานของสื่อระดับโลก เช่น “บีบีซี” ในประเด็นเมื่อมีความจำเป็นต้องสัมภาษณ์-ซักถาม “คนให้ข้อมูลเท็จ” หรือแหล่งข่าวที่พูดบิดข้อเท็จจริงว่า นักข่าว-พิธีกรข่าวควรปฏิบัติอย่างไร ขอสรุปและใช้แชตจีพีทีแปลมาจากเว็บบีบีซีดังข้างล่างนี้เผื่อเป็นประโยชน์ เปิดมุมมองเพิ่มเติม

📌 BBC Editorial Policy
Impartiality – Guidelines
https://www.bbc.com/editorialguidelines/guidelines/impartiality/guidelines?fbclid=IwY2xjawULuHxwZG9mBWV4dG4DYWVtAjEwAGJyaWQRMWpNR0V6cVRzZzJsclc4V2pzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEevQFz-x_t2RJ2bSVJBXBzxgHsiFF67vWEDuK77Trvc9OrJj9AaMeCl9xngmU_aem_VxBMPdQ1ULC9ItC5xcSJCA

ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องมีดังนี้ :

➡️ ข้อ 2.4.22 — ต้องตรวจสอบคำกล่าวของผู้ให้สัมภาษณ์ : ผู้ผลิตเนื้อหาควรตั้งคำถาม ตรวจสอบ และเมื่อเหมาะสม ทดสอบข้อเท็จจริง รวมถึงซักค้านความคิดเห็นของผู้ร่วมรายการ หากนำข้อมูลที่ขัดแย้งมาใช้ ควรระบุแหล่งที่มาให้ชัด เพื่อแสดงว่าการตรวจสอบตั้งอยู่บนหลักฐาน ไม่ใช่ความเห็นส่วนตัวของ BBC หรือผู้สัมภาษณ์

➡️ ข้อ 2.4.16 — #ต้องซักค้าน แต่ให้โอกาสตอบอย่างเป็นธรรม : ผู้ที่แสดงทัศนะอันเป็นที่โต้แย้งผ่านการสัมภาษณ์หรือช่องทางอื่น ต้องถูกตั้งคำถามท้าทาย พร้อมได้รับโอกาสอย่างเป็นธรรมในการตอบการตรวจสอบนั้น

➡️ ข้อ 2.4.3 — ไม่จำเป็นต้องให้น้ำหนักเท่ากัน : ความเห็นที่มีหลักฐานสนับสนุนน้อย ไม่จำเป็นต้องได้รับความสำคัญหรือน้ำหนักเท่ากับความเห็นที่มีหลักฐานรองรับมากกว่า
ดังนั้น เมื่อนำหลักนี้มาใช้กับผู้ให้สัมภาษณ์ที่กล่าวข้อมูลเท็จ ผู้สัมภาษณ์ควรตรวจสอบและซักค้านด้วยหลักฐานอย่างชัดแจ้ง (ในกรณีนี้คือคลิปและไลฟ์ตอนเกิดเหตุ) ไม่ปล่อยผ่านคำโกหก แต่ขณะเดียวกันก็พร้อมเปิดโอกาสให้ชี้แจง