ตามคาด ! มติศาลรัฐธรรมนูญ ชี้กกต.ใช้ #บาร์โค้ด บนบัตรเลือกตั้งไม่ขัดรธน.

วันที่ 28 กันยายน 2569 ศาลรัฐธรรมนูญ (ศาลรธน.) มีมติคำวินิจฉัยในคดีสำคัญเกี่ยวกับกระบวนการเลือกตั้ง โดยชี้ขาดว่าการใช้ระบบรหัสแท่ง (Barcode) และรหัสคิวอาร์ (QR Code) บนบัตรเลือกตั้งและต้นขั้วบัตรเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) ในการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ไม่ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ และไม่เป็นการละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ส่งผลให้การเลือกตั้งดังกล่าวมีผลสมบูรณ์ตามกฎหมาย

ที่ประชุมตุลาการศาลรัฐธรรมนูญได้พิจารณาและลงมติแยกเป็นสองประเด็นหลัก

1. ประเด็นรหัสคิวอาร์ (QR Code) บนบัตรเลือกตั้ง : ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเป็นเอกฉันท์ 9 ต่อ 0 วินิจฉัยว่าการจัดพิมพ์รหัสคิวอาร์เพื่อการตรวจสอบสิทธิและข้อมูลผู้สมัครไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ
2. ประเด็นรหัสแท่ง (Barcode) บนบัตรเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อ : ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเสียงข้างมาก 8 ต่อ 1 วินิจฉัยว่าไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ โดยมีนายนภดล เทพพิทักษ์ เป็นตุลาการเสียงข้างน้อย

ในคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญระบุว่า การจัดพิมพ์รหัสแท่งและรหัสคิวอาร์ดังกล่าว เป็นมาตรการทางเทคนิคของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ที่มุ่งหมายเพื่อควบคุม ตรวจสอบ และป้องกันการปลอมแปลงบัตรเลือกตั้งภายใต้กรอบเวลาที่จำกัด แม้ผลการตรวจสอบทางเทคนิคจะพบว่า รหัสแท่งมีคุณลักษณะสืบย้อนกลับเพื่อเข้าถึงเจตจำนงทางการเมืองของผู้ลงคะแนนได้ แต่ในทางปฏิบัติ กกต. มีมาตรการและกระบวนการจัดเก็บแยกส่วนระหว่างตัวบัตร ต้นขั้วบัตร และบัญชีรายชื่อผู้มาใช้สิทธิอย่างชัดเจน ทำให้เจ้าหน้าที่หรือบุคคลทั่วไปไม่สามารถเชื่อมโยงข้อมูลเพื่อระบุตัวตนของผู้ลงคะแนนได้โดยง่าย ถือเป็นการลงคะแนนโดยลับตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย

อย่างไรก็ตาม ศาลรัฐธรรมนูญยอมรับว่าวิธีการดังกล่าวส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นและความไว้วางใจของประชาชนที่มีต่อกระบวนการเลือกตั้งอย่างมีนัยสำคัญ จึงมีข้อสังเกตและคำแนะนำส่งไปยัง กกต. ให้ปรับปรุงรูปแบบการจัดพิมพ์บัตรเลือกตั้งในอนาคต โดยหลีกเลี่ยงการใช้เครื่องหมายหรือสัญลักษณ์ใด ๆ ที่อาจก่อให้เกิดความระแวงในการเปิดเผยตัวตน พร้อมทั้งให้เพิ่มมาตรการทางกฎหมายและเทคนิคในการจัดเก็บรักษาบัตรเลือกตั้งอย่างเข้มงวด เพื่อคุ้มครองสิทธิและความลับของผู้ลงคะแนนสูงสุด